ΠΑΡΙΣ ΚΟΥΚΟΥΛΟΠΟΥΛΟΣ

Μέλος Εκτελεστικού Πολιτικού Συμβουλίου Κινήματος Αλλαγής

Newsletters

Γράψτε το email σας και πατήστε το πλήκτρο subscribe για να εγγραφείτε στα newsletters
Τηρείται ο "GDPR", ο νέος κανονισμός Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα (EE 2016/679).
Please wait

Σελίδα στο Facebook

Twitter

radio spech

 
 

Σύνδεσμοι

parliament logo  pasok logo  facebook logo twitter logo

Εκλογές 2015

ΠΑΣΟΚ. Κρατάμε ψηλά την ευθύνη.

ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ  

Του Πάρι Κουκουλόπουλου

 Γενικά          

Με τον όρο περιφερειακή ανάπτυξη εννοούμε την ισόρροπη και αειφόρο ανάπτυξη μιας χώρας.

           Ο όρος εμπεριέχει σαφέστατα τις έννοιες της εδαφικής και κοινωνικής συνοχής, ου σεβασμού στο περιβάλλον, της συνέργιας των επιπέδων διοίκησης και αυτοδιοίκησης και φυσικά της ανταγωνιστικότητας της οικονομίας.          

Πρόκειται, δηλαδή, για μια συνολική θεώρηση που δεν ξεχωρίζει την ευημερία των αριθμών απ΄ την ευημερία των ανθρώπων.

          Η περιφερειακή ανάπτυξη αποτελεί δημοκρατικό αίτημα αφού κυριολεκτικά «εκδημοκρατίζει» την ανάπτυξη δίνοντας σε κάθε περιοχή το βάρος που μπορεί να σηκώσει (αειφόρος) και θέτοντας ως σταθερή προτεραιότητα τη σύγκλιση μεταξύ των διαφόρων περιοχών- περιφερειών (ισόρροπη).

           Δεν είναι τυχαίο ότι η συγκεκριμένη έννοια της περιφερειακής ανάπτυξης μορφοποιήθηκε με εφαρμοσμένες πολιτικές στην περίοδο που στο τιμόνι της Ευρώπης βρισκόταν οι Ζακ Ντελόρ.

          Οι επισημάνσεις αυτές είναι ιδιαίτερα κρίσιμες από πολιτική άποψη. 

         Για μας, το ΠΑΣΟΚ, η περιφερειακή ανάπτυξη αποτελεί αναπόσπαστο στοιχείο της ιδεολογικής και πολιτικής μας ταυτότητας.

          Δεν αποτελεί μόνο δέσμευση μας ως κυβερνητική πρόταση αλλά και ως βασικό συστατικό του ευρωπαϊκού οικοδομήματος.  Ένα σχέδιο πρότασης για την περιφερειακή ανάπτυξη.

           Μια ολοκληρωμένη πρόταση για την περιφερειακή ανάπτυξη της χώρας αφορά υποχρεωτικά τέσσερις τομείς.  

  1. Σχέδιο
  2. Πόροι
  3. Ανθρώπινο δυναμικό
  4. Δομές υλοποίησης.

 Σχέδιο

Πρώτα απ΄ όλα είναι ανάγκη να υιοθετηθούν εθνικοί στόχοι καθολικού χαρακτήρα. Τέτοιοι στόχοι μπορεί να είναι, η ποιότητα παντού (προϊόντα και υπηρεσίες) και η επένδυση στην κοινωνία της γνώσης. Αυτοί οι στόχοι μαζί με τα συγκριτικά πλεονεκτήματα της χώρας και τη γεωγραφική της θέση, μπορούν αβίαστα να συγκροτήσουν μια ολοκληρωμένη πρόταση.

 Με την περιφερειακή ανάπτυξη, όπως αναπτύχθηκε ως λογική, το περιεχόμενο ενός ολοκληρωμένου σχεδίου πρέπει να επιδιώκει την χωρικά ισόρροπη και την αειφόρο ανάπτυξη.

Έτσι ένα ολοκληρωμένο σχέδιο προϋποθέτει:

o       Πολυκεντρική χωρική ανάπτυξη.

Η πολυκεντρική χωρική ανάπτυξη σημαίνει πόλεις ελκυστικές και ανταγωνιστικές μέσα από - τη δημιουργία ιεραρχικού συστήματος στο εθνικό διευρωπαϊκό διεθνές επίπεδο- την ενίσχυση ειδικού ρόλου με βάση τη γεωγραφική θέση το σημερινό επίπεδο ανάπτυξης και τον εν δυνάμει ρόλο κάθε πόλης- την ανάπτυξη λειτουργικών συνεργιών μεταξύ των πόλεων- κόμβων

o       Ενίσχυση της σχέσης πόλης- υπαίθρου μέσα από-        τον προσδιορισμό αυτοτελών- διαφοροποιημένων παραγωγικών περιοχών της υπαίθρου με κριτήριο διασφάλιση οικονομιών κλίμακας-        την ενίσχυση μικρών ή μεσαίων πόλεων της υπαίθρου σε ρόλο «κέντρου» των αυτοτελών- διαφοροποιημένων παραγωγικών περιοχών-        την προώθηση διαφοροποιημένων αναπτυξιακών στρατηγικών για κάθε περιοχή, προσαρμοσμένες στην ενδογενή αναπτυξιακή δυναμική.

o       Ολοκληρωμένη προσέγγιση-        σχεδιασμός ολοκληρωμένων προγραμμάτων με παρεμβάσεις στο χώρο αλλά και στο κοινωνικό και οικονομικό γίγνεσθαι-        διασφάλιση μέσων συντονισμού του αναπτυξιακού προγραμματισμού αλλά και διασφάλιση της συμβατότητας ανάμεσα στα διάφορα χωρικά και διοικητικά επίπεδα-        ολοκληρωμένες προσεγγίσεις με στόχο τις βελτιωμένες συνδέσεις μεταφορών για την πρόσβαση στη γνώση-        συντονισμένος και ολοκληρωμένος σχεδιασμός που θα επιτρέψει την αειφόρο χρήση των υποδομών-        προστασία της φυσικής και πολιτιστικής κληρονομιάς μέσα από ολοκληρωμένα προγράμματα αξιοποίησης τους ως στοιχεία ανάπτυξης

Κλείνοντας το κεφάλαιο του σχεδιασμού είναι προφανές ότι αποτελεί ύψιστη εθνική προτεραιότητα το εθνικό χωροταξικό σχέδιο καθώς και τα περιφερειακά και τα ειδικά χωροταξικά σχέδια. Όπως επίσης έχει τεράστια σημασία σε όλα τα στάδια του σχεδιασμού η κοινωνική συμμετοχή. Είναι αλήθεια ότι στα ζητήματα του χωροταξικού σχεδιασμού υπήρξε καθυστέρηση απ΄ τις κυβερνήσεις μας, ωστόσο τα τελευταία χρόνια καταφέραμε να καλύπτουμε ένα μεγάλο μέρος απ΄ το χαμένο έδαφος. Η κυβέρνηση της Ν. Δ. και ο κ. Σουφλιάς για δύο ολόκληρα χρόνια αντί να φέρουν σε πέρας τα σχέδια που βρισκόταν σε υλοποίηση, σημείωσε πλήρη απραξία. Έτσι, η Ελλάδα σχεδιάζει αυτή τη στιγμή το Δ΄ ΚΠΣ στερούμενη πλήρους χωροταξικού σχεδιασμού.

            Πόροι

Με τον όρο πόροι αναφερόμαστε στους οικονομικούς πόρους και τα χρηματοδοτικά εργαλεία. Είναι προφανές ότι ένα φιλόδοξο αναπτυξιακό πρόγραμμα προϋποθέτει πρώτα απ΄ όλα ένα εύρωστο πρόγραμμα δημοσίων επενδύσεων. Η παραπομπή στο μέλλον κρίσιμων αναπτυξιακών προτεραιοτήτων συνιστά την πραγματική απειλή για τη χώρα και είναι πολύ σημαντικό η δέσμευση μας στο ζήτημα αυτό να είναι απολύτως καθαρή. Το παράδειγμα της Ολυμπιάδας είναι νομίζω αποκαλυπτικό.

Με τη λογική της άθροισης των ελλειμμάτων η Ολυμπιάδα μπορεί να θεωρηθεί ζημιογόνα. Είναι όμως έτσι;Πιστεύει κανένας σοβαρός άνθρωπος ότι η αύξηση στον τουρισμό μας το 2005 συνδέεται με τα ταξίδια του κ. Αβραμόπουλου, ή μήπως στην τεράστια προβολή του ιστορικού, πολιτισμικού και περιβαλλοντικού αποθέματος της χώρας με αφορμή την Ολυμπιάδα;

Μήπως τελικά το πραγματικό πρόβλημα με την Ολυμπιάδα είναι η αμηχανία της Κυβέρνησης και του κ. Καραμανλή που κλήθηκαν να διαχειριστούν κάτι μεγάλο το οποίο κάποιοι άλλοι ετοίμασαν;Είναι γνωστό ότι μαζί με τις δημόσιες καταλυτικό ρόλο παίζουν και οι ιδιωτικές επενδύσεις.Η πρόταση του Προέδρου μας στη ΔΕΘ για συγκεκριμένη φορολογική αντιμετώπιση των κερδών που επανεπενδύονται είναι αυτή που δημιουργεί το κατάλληλο επενδυτικό περιβάλλον. Ιδιαίτερη σημασία στο ζήτημα των πόρων έχει η πλήρης αξιοποίηση του Γ΄ και του Δ΄ ΚΠΣ. Στο ζήτημα των πόρων η κυβέρνηση της Ν.Δ. έχει κυριολεκτικά θλιβερές επιδόσεις. Αντιμετωπίζει το πρόγραμμα δημοσίων επενδύσεων ως ένα αναγκαίο κακό που επιβαρύνει τα ελλείμματα και όχι ως ένα εργαλείο ανάπτυξης.Γι΄ αυτό και το περικόπτει. Δεν είναι τυχαίο ότι οδηγεί σε απώλειες πολλών δις ευρώ το Γ΄ ΚΠΣ γιατί ο κ. Αλογοσκούφης δε θέλει να «βάλει» την εθνική συμμετοχή!Στην πλειονότητα των προγραμμάτων του Γ΄ ΚΠΣ οι επιστροφές στα δημόσια ταμεία υπερβαίνουν την εθνική συμμετοχή αλλά αυτά είναι ψιλά γράμματα για την αριθμητική των μονεταριστών που είναι μαθηματικά λαθεμένη. Για τον ίδιο ακριβώς λόγο ο κ. Καραμανλής πανηγύριζε που η συμμετοχή της Ε.Ε. στο Δ΄ ΚΠΣ πάει απ΄ το 75 στο 85%, γεγονός που σε καμιά περίπτωση δε συνιστά εθνική επιτυχία αφού πολύ απλά σημαίνει μικρότερο πρόγραμμα.Στο Δ΄ ΚΠΣ είναι γνωστό ότι στη συμφωνία πλαίσιο του Δεκεμβρίου του 2005 η Ελλάδα είναι η μόνη χώρα απ΄ τις 25 που δεν μπόρεσε να πετύχει ούτε μια εξαίρεση για μια περιοχή της. Πήραμε ό,τι μας έδωσαν!

           Ανθρώπινο δυναμικό

 Είναι ο κρισιμότερος ίσως παράγοντας που εγγυάται την ανάπτυξη ενός τόπου και στο σημείο αυτό πιστεύω ότι η δέσμευση του Προέδρου μας για το 40% των πόρων του Δ΄ ΚΠΣ στην παιδεία είναι καταλυτική. Καλό είναι στο σημείο αυτό να θυμηθούμε ότι η εφαρμογή της βάσης του 10 στις φετινές εισαγωγικές εξετάσεις θα πλήξει αποκλειστικά τα εκπαιδευτικά ιδρύματα της ελληνικής περιφέρειας.Θα στερήσει δηλαδή πολλές περιοχές όχι από τα ενοίκια των σπουδαστών αλλά από κρίσιμους ανθρώπινους πόρους. Με ανάλογη ευαισθησία και προσοχή πρέπει να προσεγγιστεί και το θέμα των μη κρατικών πανεπιστημίων και της χωροθέτησης τους.

           Δομές υλοποίησης

Για να υπάρξει περιφερειακή ανάπτυξη στο πλαίσιο μιας ολοκληρωμένης στρατηγικής απαιτούνται δομές απλές και ικανές να σηκώσουν το βάρος μιας μεγάλης αναπτυξιακής προσπάθειας. Λιγότεροι και ισχυροί Δήμοι, αυτοτελείς προγραμματικές και διοικητικές μονάδες, Αιρετή περιφέρεια με την ευθύνη της ανάπτυξης και τη μορφή της Μητροπολιτικής αυτοδιοίκησης στα δύο μεγάλα αστικά κέντρα, Επιτελικό κράτος.Οι αποφάσεις του εθνικού συμβουλίου στον τομέα αυτό δίνουν μια πρώτη ικανοποιητική απάντηση στο ζητούμενο των αποτελεσματικών δομών υλοποίησης. Η κυβέρνηση απ΄ τη μεριά της προτείνει: Επέκταση του κρατικού συγκεντρωτισμού με τη δημιουργία κάτω απ΄ το κεντρικό κράτος Πέντε κρατικών δομών διοίκησης και προγραμματισμού (υπερπεριφέρειες) Διατήρηση των 13 σημερινών περιφερειών ως διοικητικών δομών Πενήντα τρεις νομαρχίεςΆγνωστο αριθμό δήμων, μετά το… δρόμο που άνοιξε το Βραχάσι!Φυσικό είναι μετά από μια τέτοια επιλογή να προτείνει και τη δημιουργία 13 κρατικών εταιρειών που θα κατασκευάζουν τα έργα για λογαριασμό των δήμων που η ίδια φροντίζει να αποδυναμώσει. 

 Η κυβέρνηση της Ν.Δ. και η περιφερειακή ανάπτυξη

       Η αναθεωρημένη στρατηγική της Λισσαβόνας, προϊόν της συντηρητικής πλειοψηφίας στην Ε.Ε., επιδιώκει μονοσήμαντα αποτελέσματα ουσιαστικά στον τομέα της ανταγωνιστικότητας, θέτοντας σε δεύτερη μοίρα την κοινωνική και ιδιαίτερα την εδαφική συνοχή.  

           Ο κ. Καραμανλής στο ζήτημα της περιφερειακής ανάπτυξης εμφανίζει κλασικά συμπτώματα διγλωσσίας.

           Στις Βρυξέλλες συναινεί, συνήθως σιωπηρά, στις νεοφιλελεύθερες επιλογές που δυναμιτίζουν την έννοια της περιφερειακής ανάπτυξης, αλλά στην Ελλάδα μιλάει στο όνομα της. 

          Στην πράξη όμως προωθεί με απόλυτη συνέπεια νεοφιλελεύθερες επιλογές.

           Οι πέντε υπερπεριφέρειες είναι ο Δούρειος Ίππος αυτών των επιλογών. 

          Όχι μόνο σχεδιάστηκαν με λογιστικό κριτήριο και όχι αναπτυξιακό, το οποίο απορρίφθηκε απ΄ την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

          Όχι μόνο σε συνάρτηση με τις άλλες δομές που υπάρχουν και διατηρούνται συνιστούν ένα δαίδαλο γραφειοκρατίας και αδιαφάνειας.

          Όχι μόνο συνιστούν επέκταση του κρατικού συγκεντρωτισμού.

          Όχι μόνο κρατικοποιούν την τοπική αυτοδιοίκηση θέτοντας τη στο περιθώριο.

           Ούτε μόνο σηματοδοτούν την ξεκάθαρη επιλογή του πελατειακού κράτους.

          Οι πέντε υπερπεριφέρειες διευκολύνουν και το πέρασμα της εδαφικής συνοχής ή της ισόρροπης ανάπτυξης σε δεύτερη μοίρα.

           Πρέπει να γίνει κατανοητό πως αντίθετα απ΄ ό,τι πιστεύεται η Ελλάδα ανήκει στις χώρες με τις μικρότερες ενδοπεριφερειακές ανισότητες στην Ε.Ε.

          Η αναζήτηση λοιπόν επίτευξης των στόχων της ανταγωνιστικότητας σε μεγαλύτερα σύνολα θέτει εκ των πραγμάτων την εδαφική συνοχή σε δεύτερη μοίρα.

           Έτσι, για παράδειγμα, ένας θεμιτός, κατά τα άλλα, στόχος που αφορά την αλματώδη αύξηση που πρέπει να υπάρξει στη χρήση του ίντερνετ μπορεί να επιτευχθεί στην ενιαία περιφέρεια Μακεδονίας- Θράκης με όχημα τη Θεσσαλονίκη.

           Το αν η Ανατολική Μακεδονία- Θράκη και η Δυτική Μακεδονία θα αποκλίνουν περισσότερο ή λιγότερο απ΄ το μέσο όρο της ενιαίας περιφέρειας είναι δευτερεύον γι΄ αυτούς που αδιαφορούν για την περιφερειακή ανάπτυξη. 

          Στην ουσία δηλαδή η κυβέρνηση και ο Πρωθυπουργός όχι μόνο δεν εργάζονται για την περιφερειακή ανάπτυξη της χώρας αλλά μάλλον για το ακριβώς αντίθετο.

           Για να είμαστε ακριβοδίκαιοι οφείλουμε να σημειώσουμε ότι στην Ελλάδα όταν μιλάμε για περιφερειακή ανάπτυξη κατά κανόνα εννοούμε την ανάπτυξη της περιφέρειας σε αντιδιαστολή με το κέντρο.

           Με μια τέτοια λογική ο κ. Καραμανλής δεσμευόταν προεκλογικά για την προτεραιότητα της ελληνικής περιφέρειας στην πολιτική του και όχι με τη λογική της περιφερειακής ανάπτυξης όπως αναπτύσσεται στο κείμενο.

          Ας δούμε λοιπόν ξεχωριστά το επόμενο κεφάλαιο. 

 Η κυβέρνηση της Ν.Δ. και η ελληνική περιφέρεια

  1. Η απραξία στον πολεοδομικό και χωροταξικό σχεδιασμό, στην οποία έγινε αναφορά παραπάνω, πλήττει αποκλειστικά την ελληνική περιφέρεια αφού ο ρόλος της Αθήνας είναι δεδομένος και δεν αναμένει το χωροταξικό σχεδιασμό.
  2. Ο μεγάλος χαμένος της περικοπής του ΠΔΕ είναι αναμφισβήτητα η περιφέρεια που κυριολεκτικά περίμενε τη δική τη σειρά μετά το 2004.
  3. Κανένα νέο μεγάλο έργο δεν ξεκίνησε στην περιφέρεια στα δύο χρόνια.
  4. Η κυβέρνηση στους 24 μήνες έκανε δύο αναθεωρήσεις του Γ΄ ΚΠΣ. Τα περιφερειακά προγράμματα (ΠΕΠ) δεν ωφελήθηκαν, αντίθετα στην πρώτη κιόλας επιτροπή παρακολούθησης του Γ΄ ΚΠΣ με την προεδρία του κ. Φώλια, λήφθηκε απόφαση να μεταφερθούν πόροι των 13 ΠΕΠ από κονδύλια της τεχνικής βοήθειας στο κεντρικό πρόγραμμα για να διατεθούν με κεντρικό έλεγχο.
  5. Από τέτοιους πόρους χρηματοδοτείται η διαχείριση των 400 τοπικών πρωτοβουλιών απασχόλησης οι οποίες είναι διάσπαρτες σε όλη την Ελλάδα αλλά η διαχείριση τους γίνεται με 400 συμβασιούχους που προσλήφθηκαν κεντρικά στον ΟΑΕΔ.
  6. Στην πλειονότητα των 13 ΠΕΠ η περίφημη απορρόφηση που δηλώθηκε στις 31/12/2005 καλύφθηκε με εκτελεσμένα έργα στο παρελθόν στερώντας έτσι περαιτέρω πόρους απ΄ την περιφέρεια.
  7. Το πολυδιαφημισμένο πρόγραμμα ΘΗΣΕΑΣ καθυστέρησε πολύ να ξεκινήσει με αποτέλεσμα το 2005 να απορροφηθούν μόλις 50 εκατ.  ευρώ, έναντι των 500 που είχαν προβλεφθεί στον κρατικό προϋπολογισμό. Η συντριπτική πλειονότητα αυτών των έργων είναι στην ελληνική περιφέρεια. Το έλλειμμα μάλιστα μεταξύ πρόβλεψης και υλοποίησης αναμένεται το 2006 να ξεπεράσει τα 700 εκατ. ευρώ.
  8. Ο μεγάλος χαμένος της «απουσίας» του πρωθυπουργού απ΄ τη διαπραγμάτευση του Δ΄ ΚΠΣ είναι η ελληνική περιφέρεια.

Περίμεναν και δικαιούνταν ειδικών αναφορών και χρηματοδοτήσεων, μεταξύ των άλλων

-        Τα νησιά μας στο όνομα της νησιωτικότητας που έχει αναγνωριστεί ως όρος στη συνταγματική συνθήκη της Ε.Ε.

-        Η Στερεά Ελλάδα που έχει πλασματικά υψηλό ΑΕΠ λόγω της βιομηχανικής περιοχής των Αθηνών και είδε να βγαίνει απ΄ το ΣΤΟΧΟ 1

-        Η Δυτική Μακεδονία που έχει ομοίως πλασματικά υψηλό ΑΕΠ λόγω της ΔΕΗ και η ανεργία «χτυπάει κόκκινο».

  1. Η θεσμοθέτηση της βάσης του 10 για την εισαγωγή στα ΑΕΙ και ΤΕΙ αναμένεται να πλήξει τα εκπαιδευτικά ιδρύματα στην ελληνική περιφέρεια. Όταν το Σεπτέμβρη θα γίνει το «ταμείο» κάποιοι πρέπει ν΄ απαντήσουν στους Φλωρινιώτες, μετά την άρνηση χορήγησης επιδόματος θέρμανσης και τη συρρίκνωση του ΤΕΙ, τι άλλο τους περιμένει.
  2.  Μετά τη χειρότερη χρονιά στην ακτοπλοία η κυβέρνηση αρνείται την ισότιμη αντιμετώπιση της αστικής συγκοινωνίας στην ελληνική περιφέρεια, ενώ επιδοτεί γενναία αυτή των Αθηνών και της Θεσσαλονίκης.
  3.  Στα δύο χρόνια η κυβέρνηση της Ν.Δ. δεν αποκέντρωσε ούτε μια αρμοδιότητα στην Τοπική Αυτοδιοίκηση.
Τα μόνα συγκεκριμένα μέτρα που αφορούν την ελληνική περιφέρεια είναι η αποδόμηση του ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑ και… η αγροφυλακή!